Gall y broses o ddewis ysgol ar ran eich     plentyn ymddangos yn frawychus, ond gall dechrau ar eich paratoadau a’ch cynlluniau’n gynnar eich helpu i wneud dewis deallus.

Cynllunio a pharatoi

Cofiwch fod angen i bob rhiant wneud cais – hyd yn oed os yw ysgol gynradd neu feithrin bresennol eich plentyn wedi’i chysylltu â’r ysgol yr ydych am iddo/i fynd iddi nesaf. Ni chewch eich ystyried am le oni bai eich bod yn gwneud cais. Bydd dechrau’n gynnar yn golygu y byddwch yn llai tebygol o fethu terfynau amser allweddol.

Chwilio am ysgolion yn agos atoch chi

Gallwch ddechrau drwy chwilio ar-lein am ysgolion ar eich pwys chi:

  • Bydd gwefan eich Awdurdod Lleol yn gallu rhoi rhestr i chi o ysgolion lleol, y ddarpariaeth a gynigir a gwybodaeth am eu derbyniadau (er bod y canllaw hwn yn cyfeirio’n bennaf at ysgolion sy’n cael eu cynnal, mae gan wefannau nifer o Awdurdodau Lleol wybodaeth am ysgolion annibynnol yn eu hardal a dolenni iddynt).
  • Gallwch ddod o hyd i’ch Awdurdod Lleol drwy ymweld â gwefan Llywodraeth Cymru.
  • Ewch i wefan ESTYN www.estyn.gov.uk i weld adroddiadau arolygiadau ysgolion lleol drwy eu map rhyngweithiol. Bydd darllen trwy’r wybodaeth yn rhoi syniad i chi ynghylch sut ysgol yw hi ac mi fydd yn eich helpu i nodi unrhyw feysydd yr ydych am ddarganfod mwy amdanynt.
  • Mae gwefan Grid Cenedlaethol ar gyfer Dysgu Cymru (GCAD Cymru) yn cynnig peiriant chwilota ysgolion. Teipiwch eich cod post a chewch restr o ysgolion cyfagos a’r gwasanaethau allweddol a gynigir yno.

Gallwch hefyd gysylltu â’ch Awdurdod Lleol dros y ffôn, drwy lythyr neu drwy ymweld â’ch ‘siop un stop’ leol.

Darganfyddwch fwy – Trefnwch ymweliad â’r ysgol

Unwaith rydych yn gwybod pa ysgolion sy’n agos i chi, casglwch gymaint o wybodaeth ag y gallwch chi amdanynt. Bydd hyn yn rhoi gwell syniad i chi ynghylch pa ysgolion fyddai’n fwyaf addas ar gyfer eich plentyn.

Unwaith i chi greu rhestr o ysgolion posib, dylech chi gysylltu â nhw i drefnu apwyntiad i ymweld â nhw. Mae pob ysgol uwchradd yn cynnal nosweithiau agored ar gyfer rhieni a gofalwyr yn ystod tymor yr hydref.

Mae ysgolion yn lleoedd prysur, ond maent bob amser yn croesawu darpar-rieni/gofalwyr. Gofynnwch pwy fyddwch chi’n ei weld o’r ysgol a faint o amser y bydd ef/hi yn gallu treulio â chi.

A oes yna unrhyw wybodaeth y gallaf ei darllen cyn ymweld ag ysgol?

Bydd yr holl ysgolion yn gallu rhoi’r canlynol i chi (os ydych yn gwneud cais):

  • Prosbectws neu lyfryn yr ysgol
  • Yr Adroddiad Llywodraethwyr Blynyddol i Rieni diweddaraf
  • Eu polisi AAA
  • Polisïau eraill megis eu polisi ymddygiad neu fwlio
  • Eu cytundeb Cartref-Ysgol
  • Adroddiad arolygwyr ESTYN ar yr Ysgol

Cyn i chi ymweld:

  • Meddyliwch yn ofalus a ydych chi am fynd â’ch plentyn gyda chi ar yr ymweliad cyntaf (gallech drafod hyn â’r ysgol).
  • Penderfynwch a ydych am fynd â rhywun gyda chi, megis ffrind neu berthynas. Gallant helpu wrth drafod eich argraffiadau ar y diwedd.
  • Ystyriwch a hoffech chi gael eich tywys ar daith o amgylch yr ysgol. Cewch well argraff o’r ysgol os ydych yn gwneud hyn o fewn oriau ysgol pan fo’r plant yno.
  • Meddyliwch am siarad â rhieni eraill am yr ysgol. Fodd bynnag, mae’n bwysig cadw  meddwl agored. Mae ysgolion yn newid a gall gwybodaeth fod wedi dyddio. Hefyd, mae gwahanol bethau’n bwysig i wahanol rieni. Chi sy’n adnabod eich plentyn orau, a’r hyn sy’n debygol o fod yn addas iddo/i.

Beth ddylwn i ofyn yn ystod yr ymweliad?

Dyma ambell gwestiwn y gallech fod eisiau eu gofyn. Byddwch yn meddwl am bethau eraill sy’n bwysig i chi a’ch teulu. Os ydych am ymweld â mwy nag un ysgol, mae’n bosib y byddwch yn dymuno gwneud nodiadau i’ch helpu i gofio:

  • Sawl disgybl fyddai yn nosbarth fy mhlentyn?
  • Beth fydd yr ysgol yn ei wneud er mwyn sicrhau bod yr holl staff yn gwybod am anghenion unigol fy mhlentyn?
  • Sut mae’r ysgol yn trefnu cefnogaeth ychwanegol ar gyfer plant y mae ei angen arnynt?
  • Sut fyddaf yn rhan o’r broses o gynllunio ar gyfer anghenion fy mhlentyn ac adolygu ei gynnydd ef/ei chynnydd hi?
  • Sut fydd y plant eraill yn derbyn cymorth i ddeall anghenion fy mhlentyn?
  • Sut fydd fy mhlentyn yn derbyn cymorth i ymgartrefu yn yr ysgol a gwneud ffrindiau newydd?
  • Sut fyddaf yn cael fy hysbysu ynghylch yr hyn sy’n digwydd yn yr ysgol?
  • Sut mae’r ysgol yn helpu plant i ddysgu sut mae ymddwyn?
  • Sut mae’r ysgol yn ymdrin â bwlio?
  • Sut fydd yr ysgol yn sicrhau bod gan fy mhlentyn y cyfle i gymryd rhan ym mhob rhan o’r cwricwlwm a gweithgareddau allgyrsiol megis clybiau a theithiau amser cinio ac ar ôl ysgol?

Gwneud cais am le yn yr Ysgol

Unwaith rydych chi wedi cwtogi ar eich rhestr o hoff ysgolion, mae’n bryd gwneud cais am le. Os nad oes gennych ffurflen gais, cysylltwch â’ch awdurdod lleol i ofyn am un. Byddant hefyd yn gallu trafod polisïau lleol a chanllawiau a chynnig gwybodaeth a chefnogaeth i’r sawl a symudodd i’r ardal yn ddiweddar.

Meini prawf derbyniadau

Cyn cyflwyno eich cais, mae’n bwysig iawn darllen meini prawf derbyniadau’r ysgol; mae gan wahanol ysgolion feini prawf gwahanol. Os yw’r ysgol y mae gennych ddiddordeb ynddi’n boblogaidd, bydd y meini prawf mynediad yn rhoi syniad realistig i chi ynghylch tebygolrwydd eich plentyn o gael lle yno. (Dylid dod o hyd i’r meini prawf hyn ym mhrosbectws yr ysgol neu drwy gysylltu â’r Awdurdod Lleol).

Gair o gyngor!
Gwnewch gais yn nhymor yr hydref flwyddyn cyn bod eich plentyn am ddechrau.

Peidiwch â methu’r dyddiad cau

Mae yna ddyddiadau pwysig ar gyfer cyflwyno eich cais.

Mae’r dyddiadau’n amrywio o un awdurdod lleol i’r llall felly gwell fyddai gwirio gyda’ch Awdurdod Lleol eich hun ac anfon eich ffurflen neu wneud cais ar-lein mewn da bryd. Mae’n bwysig cofio y gallech beryglu eich cais os ydych yn methu’r dyddiad cau.

Pryd fyddwch yn darganfod beth yw canlyniad eich cais?

Ar gyfer ysgolion uwchradd, mae awdurdodau mynediad yn anfon llythyron yn cynnig lle ar 1 Mawrth.

Mae dyddiadau cynnig lle mewn ysgolion cynradd yn amrywio, felly gwell fyddai gwirio gyda’ch awdurdod lleol.