Y Broses Datganiad

Gwneud cais am Asesiad Statudol
Y Nodyn yn Lle Datganiad
Datganiad AAA
Adolygiad Blynyddol

Gall ysgolion ddarparu llawer o gymorth o’u hadnoddau eu hunain ar gyfer plant ag anghenion dysgu ychwanegol. Fodd bynnag, mae’n bosib y bydd angen mwy o gymorth nag y gall yr ysgol ei ddarparu ar blant ag anghenion mwy difrifol neu gymhleth. Mae’n bosib y bydd angen asesiad statudol ar y plant hyn er mwyn darganfod beth yw eu hanawsterau. Gallai hyn arwain at ddatganiad o anghenion addysgol arbennig a fydd yn nodi’r cymorth y mae’n rhaid i’r plentyn ei gael. Cyfrifoldeb yr Awdurdod Lleol (ALl) lle’r ydych chi’n byw yw’r asesiadau statudol a’r datganiadau.

Gofyn am asesiad statudol

Gallwch chi neu ysgol eich plentyn wneud cais am asesiad statudol. Mae’n syniad da i chi ei wneud eich hun hyd yn oed os yw’r ysgol wedi dweud y byddant yn ei wneud. Gweler llythyr enghreifftiol isod.

Cyflwynwch gais ysgrifenedig i Adran Addysg eich ALl a chynhwyswch gymaint o wybodaeth ag y gallwch chi ynghylch anghenion addysgol arbennig eich plentyn, a’r cymorth a roddwyd gan yr ysgol. Gallwch hefyd gynnwys unrhyw adroddiadau proffesiynol sydd gennych ynghylch eich plentyn. Dylech gadw copi o’r llythyr cais a gwneud nodyn o’r dyddiad gan fod gan yr awdurdod lleol chwe wythnos i benderfynu a ddylai eich plentyn gael asesiad statudol. Yn ystod y cyfnod hwn, byddant yn casglu rhagor o dystiolaeth a gallai panel gwrdd i wneud y penderfyniad.

SNAP Cymru: Asesiad Statudol
Annwyl Syr/Fadam Rwy’n ysgrifennu atoch i ofyn i chi asesu anghenion addysgol fy mhlentyn [rhowch enw a dyddiad geni eich plentyn] yn unol ag Adran 323 Deddf Addysg 1996. Rwy’n gwneud y cais hwn yn ôl fy hawl yn unol ag Adran 329 y Ddeddf. Rwy’n credu y gall fod angen mwy o gymorth ar fy mhlentyn na’r hyn y mae’r ysgol yn ei ddarparu ar hyn o bryd. [Rhowch gymaint o wybodaeth â phosib – Esboniwch beth yw anghenion addysgol eich plentyn a sut maent yn effeithio arno yn yr ysgol. Dywedwch pa ysgol mae eich plentyn yn mynd iddi, ac esboniwch a yw eich plentyn wedi bod yn derbyn cymorth a pham rydych yn credu nad yw’n ddigon] Mae’r gweithwyr proffesiynol canlynol yn gysylltiedig â’m plentyn a hoffwn gael cyngor ganddynt. [Rhestrwch y bobl sy’n gysylltiedig â’ch plentyn] Rwyf hefyd yn anfon copïau o adroddiadau eraill a allai eich helpu i wneud eich penderfyniad. [Anfonwch gopïau o unrhyw adroddiadau sydd gennych gan athro/awes, seicolegydd addysg, meddyg a.y.b.] Yn gywir, [Eich enw]

Mae yna amserlen i’r ALl ei dilyn o ran yr hyn y dylai fod yn ei wneud a phryd.

Dylai’r ALl eich hysbysu ynghylch a fydd yn parhau gyda’r asesiad o fewn 6 wythnos ar ôl i chi dderbyn eich cais. Yna, dylent eich hysbysu am eu penderfyniad o fewn 12 wythnos ar ôl penderfynu cwblhau’r asesiad.

Wythnos 1 – 6

Hwn yw’r cyfnod pan fydd yr ALl yn gofyn i chi, yr ysgol, a gweithwyr proffesiynol eraill am wybodaeth gychwynnol am eich plentyn. Byddant yn dymuno gwybod sut mae’r ysgol wedi helpu eich plentyn, a gwybod am y cynnydd y mae wedi ei wneud. Bydd angen i’r ALl wedi cymaint o wybodaeth â phosib er mwyn gwneud penderfyniad deallus a oes angen asesiad statudol. Bydd angen iddynt weld pethau fel Cynlluniau Addysg Unigol, enghreifftiau o waith ysgol a chopïau o adroddiadau gan unrhyw arbenigwyr cysylltiedig.

Yna, mae’r ALl yn penderfynu a ydynt am gynnal asesiad ai peidio

Mewn rhai achosion, gallai’r ALl benderfynu rhoi cyngor i ysgolion ynghylch sut i fodloni anghenion eich plentyn. Os yw’r ALl yn penderfynu nad yw’n angenrheidiol cynnal asesiad, byddant yn ysgrifennu atoch ac yn esbonio pam eu bod wedi gwneud y penderfyniad hwn. Byddant hefyd yn ysgrifennu i’r ysgol i roi gwybod iddynt beth yw ei benderfyniad. Mae’r Cod Ymarfer yn dweud y dylech chi ddeall yn llawn sut bydd yr ysgol yn helpu eich plentyn, a sut bydd yn adolygu cynnydd eich plentyn. Os nad ydych chi’n hapus gyda’r penderfyniad, gallwch apelio gerbron Tribiwnlys Anghenion Arbennig Cymru (SENTW). Sefydlwyd SENTW gan Lywodraeth Cymru fel panel annibynnol i edrych ar rai o’r penderfyniadau a wneir gan awdurdodau lleol, nad yw rhieni yn hapus yn eu cylch. Os oes angen rhagor o wybodaeth arnoch ynghylch hyn, cysylltwch â’ch swyddfa SNAP Cymru leol.

Wythnos 7 – 16

Pan fo’r ALl wedi edrych ar y wybodaeth gychwynnol, gallent benderfynu y BYDD angen asesiad llawn ar eich plentyn, a dyma’r hyn a fydd yn digwydd nesaf; bydd yr ALl yn gofyn i chi am wybodaeth ynghylch eich plentyn; bydd fel arfer yn gwneud hyn drwy anfon holiadur allan o’r enw Atodiad A. Bydd yn gofyn i chi beth rydych chi’n credu yw anawsterau eich plentyn a pha gymorth rydych chi’n credu sydd ei angen ar eich plentyn. Gall hyn fod yn anodd ei wneud, ond gall SNAP helpu. Bydd yr ysgol yn llenwi ffurflen yn sôn wrth yr ALl am yr holl anawsterau y mae eich plentyn yn eu cael ar hyn o bryd. Bydd yn dweud wrth yr ALl sut mae wedi helpu a pha mor effeithiol fu’r cymorth hwnnw. Bydd yn rhoi gwybod i’r ALl am unrhyw ganlyniadau asesiadau athrawon sydd gan yr ysgol, e.e. profion darllen a sillafu. Bydd yr ALl yn dymuno gwybod cymaint â phosib fel y gall benderfynu beth sydd ei angen ar eich plentyn: cyfeirir at y ffurflen hon fel Atodiad B. Bydd yr Adran Iechyd Plant yn trefnu i’ch plentyn gael prawf meddygol, sydd fel arfer yn digwydd yn yr ysbyty. Bydd hyn yn digwydd, hyd yn oed os yw eich plentyn wedi cael prawf meddygol yn yr ysgol eisoes. Maent yn gwirio i weld a allai fod unrhyw resymau meddygol pam nad yw eich plentyn yn gwneud cynnydd, neu’n cael anawsterau penodol. Os oes gennych unrhyw bryderon ynghylch iechyd eich plentyn, gallech ddweud wrth y meddyg amdanynt pan ydych yn mynychu’r apwyntiad. Cyfeirir weithiau at yr adroddiad a gyflawnir gan yr Adran Iechyd fel Atodiad C. Bydd y Seicolegydd Addysg yn mynd i’r ysgol i asesu’ch plentyn. Mae’n bosib ei fod ef/ei bod hi eisoes yn adnabod eich plentyn, ond gofynnir iddo/i ysgrifennu adroddiad newydd ar gyfer yr asesiad hwn. Bydd y seicolegydd fel arfer yn dweud wrthych pan fydd yn mynd i’r ysgol ac mae’n bosib y bydd yn gallu siarad â chi am eich plentyn ar ôl hynny. Nid yw’n syniad da fel arfer i chi fod yn bresennol ar gyfer yr asesiad, gan y bydd y seicolegydd yn dymuno gweld sut mae eich plentyn yn ymdopi yn yr ystafell ddosbarth – ac ni fydd eich plentyn yn gyfarwydd â gweithio yn yr ystafell ddosbarth gyda chi’n bresennol. Cyfeirir weithiau at yr adroddiad a gynhyrchir gan y seicolegydd addysg fel Atodiad D.

Os yw ALl yn penderfynu yn dilyn Asesiad Statudol nad yw’n cyhoeddi Datganiad o Anghenion Addysgol Arbennig, gallant gyhoeddi Nodyn yn lle Datganiad. Mae nodyn yn lle datganiad yn ddogfen a fydd yn esbonio pam nad yw’r ALl yn credu bod angen cyhoeddi datganiad, mae’n disgrifio anghenion addysgol arbennig eich plentyn ac mae’n rhoi arweiniad ar y math o gefnogaeth a allai fod yn ddefnyddiol i’ch plentyn yn yr ysgol. Dylai ysgol eich plentyn ddefnyddio’r nodyn i’w helpu i ddarparu’r math cywir o gefnogaeth ar gyfer eich plentyn. Nid yw hyn yn golygu nad yw unrhyw beth wedi newid. Byddwch chi ac ysgol eich plentyn yn derbyn yr holl wybodaeth o’r asesiad statudol i’w hysbysu am anghenion penodol eich plentyn. Bydd gwybodaeth a chyngor pwysig ar gael ynghylch cryfderau eich plentyn a’r meysydd lle gall fod angen rhagor o gefnogaeth. Bydd y Nodyn yn lle Datganiad yn tynnu’r holl wybodaeth bwysig hyn ynghyd mewn un ddogfen. Er nad yw’n ddogfen gyfreithiol, dylai nodi’n glir y cymorth sydd ei angen yn fewnol gan yr ysgol ac yn allanol gan ymgynghorwyr a therapyddion yn ôl y gofyn. Dylai hefyd osod allan trefniadau ar gyfer monitro ac adolygu.

Mae yna dri pheth y gallech fod yn dymuno eu gwneud pan fyddwch yn derbyn Nodyn yn lle Datganiad:-

  1. Trefnu i gwrdd ag ysgol eich plentyn i drafod y wybodaeth a gynhwysir yn y nodyn yn lle datganiad a siarad â nhw am sut y byddant yn helpu eich plentyn. Byddant yn dymuno adolygu’r cynllun addysg unigol, a gosod targedau’n seiliedig ar y cyngor a geir yn y nodyn yn lle datganiad. Dylech chi a’ch plentyn gymryd rhan lawn yn y broses hon.
  2. Os ydych yn anhapus ynghylch derbyn nodyn yn lle datganiad, gallwch apelio gerbron Tribiwnlys Anghenion Addysgol Arbennig Cymru yn erbyn penderfyniad yr Awdurdod Lleol i’w roi. Cysylltwch â’ch Awdurdod Lleol a SNAP Cymru a fydd yn medru dweud mwy wrthych ynghylch hyn. Mae gennych ddau fis ar ôl y dyddiad yr ydych yn derbyn y nodyn yn lle datganiad i apelio.
  3. Cofiwch y gallwch ofyn bod eich plentyn yn cael ei ail-asesu. Mae’r Cod Ymarfer Angnenion Addysgol Arbennig yn dweud bod yn rhaid i chi aros 6 mis cyn gofyn am asesiad arall. Bydd hyn yn rhoi amser i chi fonitro cynnydd eich plentyn a chasglu rhagor o wybodaeth.

SNAP Cymru: Y Nodyn yn Lle Datganiad

Bosib hefyd y gwelwch y geiriau canlynol. Maent yn golygu’r un peth ag Anghenion Addysgol Arbennig

  • Anghenion Dysgu Ychwanegol
  • Anghenion Addysgol Arbennig
  • Anghenion Ychwanegol
  • Anabledd

Mae datganiad o Anghenion Addysgol Arbennig yn ddogfen gyfreithiol sy’n gosod allan anghenion eich plentyn a sut fyddant yn cael eu bodloni. Unwaith mae’r holl wybodaeth a gasglwyd gan yr asesiad statudol wedi’i derbyn, rhaid i’r Awdurdod Lleol (ALl) benderfynu a ddylid llunio datganiad.  Bydd yr ALl yn gwneud y penderfyniad hwn pan fo’n credu na all yr ysgol roi’r cymorth sydd ei angen ar eich plentyn. Os yw’r ALl yn penderfynu bod datganiad o Anghenion Addysgol Arbennig yn angenrheidiol, byddant yn anfon datganiad arfaethedig atoch, ynghyd  â chopïau o’r holl wybodaeth a gasglwyd yn ystod y broses o lunio asesiad statudol. Caiff Datganiad Arfaethedig o AAA ei rannu’n 6 rhan.

RHAN 1 – mae’n nodi eich enw chi ac enw’ch plentyn, eich cyfeiriad a manylion eraill. RHAN 2 – mae’n nodi manylion ynghylch anghenion addysgol arbennig eich plentyn – dylid rhestru cryfderau a gwendidau eich plentyn yma. Bydd yr asesiad wedi nodi’r rhain. Dylai hefyd roi disgrifiad o lefel weithredu eich plentyn. RHAN 3 – mae’n nodi’r holl gymorth y bydd eich plentyn yn ei dderbyn er mwyn bodloni’r anghenion a nodwyd yn Rhan 2. Caiff ei rhannu’n dair rhan:-

  1. Bydd yn nodi targedau addysg tymor hir ar gyfer eich plentyn – beth maent yn teimlo y gallai eich plentyn ei gyflawni.
  2. Gallai hefyd ddweud wrthych beth yw’r trefniadau ar gyfer gosod targedau tymor byr – fel y gallwch chi a’ch plentyn fesur a dathlu cynnydd.
  3. Bydd yn dweud wrthych sut y caiff cynnydd eich plentyn ei fonitro. Mae hyn fel arfer yn digwydd yn rheolaidd yn yr ysgol, ac yna ei drafod yn flynyddol drwy’r broses Adolygu Blynyddol.

RHAN 4 – Pan fo’r ALl yn rhoi Datganiad Arfaethedig (Drafft), bydd y rhan hon yn wag er mwyn i chi gael y cyfle i nodi y byddai’n well gennych ysgol a gynhelir, neu gyflwyno cais ar gyfer ysgol annibynnol neu ysgol na chaiff ei chynnal. Rhaid i Ran 4 o’r datganiad terfynol nodi pa fath o ysgol a ystyrir yn briodol (e.e. prif ffrwd, arbennig, preswyl, anawsterau emosiynol ac ymddygiadol a.y.b.) neu ‘drefniadau addysgiadol fel arall’ a dylid enwi ysgol benodol fel arfer. Rhoddir 15 niwrnod i chi o’r dyddiad y derbynioch chi’r datganiad arfaethedig i ddweud pa ysgol yr hoffech chi i’ch plentyn fynd iddi, mynegi unrhyw beth am y datganiad a gofyn am gyfarfod gyda’r ALl. Sicrhewch eich bod wedi nodi’n glir unrhyw newidiadau yr ydych am iddynt gael eu gwneud i’r datganiad ac unrhyw gwestiynau sydd gennych. RHAN 5 – mae’n disgrifio’r anghenion sydd gan eich plentyn nad ydynt yn rhai addysgiadol – gall fod rhai therapïau a chefnogaeth feddygol arbenigol yn yr adran hon. Gallai trafnidiaeth i’r ysgol ac yn ôl gael ei chynnwys yma. RHAN 6 – mae’n esbonio sut y bydd eich plentyn yn cael y cymorth a ddisgrifir yn Rhan 5.

Dylai Awdurdodau Lleol wneud pob ymdrech er mwyn sicrhau bod rhieni’n hapus gyda’r datganiad arfaethedig a’u bod yn deall y cefndir i’r hyn a gynigir. Gall Snap Cymru neu eich ALl helpu gyda hyn drwy esbonio’r broses, dogfennau a thrwy drefnu cyfarfodydd yn ôl yr angen (adwaenir hyn fel ‘cyflwyno cais’). Unwaith y cynhelir trafodaeth ac y cafwyd cytundeb, caiff Datganiad Terfynol ei roi gan yr ALl. Weithiau, fodd bynnag, ni cheir cytundeb. O dan yr amgylchiadau hyn, bydd yr ALl yn rhoi’r Datganiad Terfynol beth bynnag, ynghyd â llythyr atodol a fydd yn hysbysiad ysgrifenedig o hawl rhieni i apelio.

Mae hyn yn sicrhau bydd y rhieni, y disgybl, yr Awdurdod Lleol (ALl) a phob proffesiynol yn ystyried y cynnydd y mae’r plentyn wedi’i wneud ag unrhyw newidiadau anghenrheidiol  i ddarpariaeth y disgybl. Mae hyn yn sicrhau bod y datganiad yn dal yn briodol ac yn diwallu anghenion y plentyn / person ifanc. Mae Prifathro/Cydlynydd AAA yr ysgol y mae eich plentyn yn ei mynychu yn gyfrifol am drefnu Cyfarfod Adolygiad Blynyddol a chynhelir hwn fel arfer yn yr ysgol. Cewch eich hysbysu’n ysgrifenedig ynghylch yr adolygiad blynyddol a chewch eich gwahodd i’w fynychu, ynghyd â’r athro/awes, y Seicolegydd Addysg, swyddog o’r Awdurdod Lleol ac unrhyw gynrychiolwyr iechyd neu gymdeithasol eraill sydd ynghlwm wrtho. Cewch wahodd eich Cynrychiolydd Partneriaeth Rhieni, neu rywun arall o’ch dewis, i fynd gyda chi. Cewch hefyd ystyried a yw’n briodol i’ch plentyn fynychu o leiaf ran o’r amser. Mae’r rhan fwyaf o Awdurdodau Lleol neu ysgolion yn darparu gwaith papur ar gyfer yr Arolwg Blynyddol sy’n eich arwain i feddwl a chofnodi beth hoffech chi ei drafod yn ystod y cyfarfod.

SNAP Cymru: Adolygiad Blynyddol

Manylion eraill

Mae argymhellion yr Adolygiad Blynyddol cyn newid ysgol, o’r meithrin i gynradd, o gynradd i uwchradd, neu newid ysgol unrhyw bryd yn bwysig wrth ein helpu i benderfynu ar ysgol eich plentyn yn y dyfodol. Rhaid i’r Awdurdod Lleol (ALl) newid rhan 4 yn y datganiad erbyn 15 Chwefror yn y flwyddyn y mae eich plentyn ar fin newid ysgol.

Cam 1

Bydd y Prifathro neu rywun sy’n gweithredu fel cynrychiolydd ar ran y Prifathro, gan nad yw’r Prifathro bob amser yn mynychu, yn gofyn i bawb sydd ynghlwm wrth eich plentyn am adroddiadau ysgrifenedig. Caiff y rhain eu dosbarthu ymhlith y sawl sy’n mynychu’r cyfarfod o leiaf 2 wythnos ymlaen llaw. Byddant yn cynnwys eich safbwyntiau chi a’ch plentyn ynghylch y cynnydd a wnaethpwyd dros y flwyddyn ddiwethaf. Defnyddir y cyngor ysgrifenedig fel sail ar gyfer trafodaethau yn y cyfarfod adolygu.

Cam 2

Bydd y cyfarfod adolygu yn:

  • Edrych ar y cynnydd tuag at gyflawni’r amcanion a nodwyd yn y datganiad.
  • Adolygu’r ddarpariaeth.
  • Gosod targedau newydd ar gyfer eich plentyn.
  • Nodi unrhyw anghenion newydd neu rai sy’n newid.
  • Ystyried a yw’r datganiad yn parhau i ddiwallu anghenion eich plentyn.

Dyma eich cyfle i leisio unrhyw bryderon sydd gennych chi a/neu eich plentyn ac i ofyn am ddarpariaeth amgen.

Cam 3

Rhaid i’r Prifathro neu’r Cydlynydd AAA baratoi adroddiad ysgrifenedig yn crynhoi’r prif faterion a drafodwyd yn yr adolygiad ac unrhyw argymhellion ynghylch y ddarpariaeth ar gyfer y flwyddyn i ddod. Bydd yr adroddiad yn argymell a ddylid diwygio, cynnal neu ddarfod y datganiad. Caiff yr adroddiad ei anfon i’r Awdurdod Lleol o fewn 10 niwrnod gwaith neu ddiwedd y tymor, pa bynnag ddyddiad sy’n dod gyntaf. Caiff copi o’r adroddiad ei anfon atoch chi.

Cam 4

Ar ôl derbyn yr adroddiad hwn, caiff y datganiad ei adolygu a thrafodir unrhyw newidiadau a wneir i’r datganiad. Os caiff y datganiad ei newid, cewch eich hysbysu ynghylch unrhyw newidiadau arfaethedig a gofynnir i chi am eich sylwadau. Cyhoeddir datganiad diwygiedig arfaethedig. Os ydych chi’n anhapus neu’n anfoddog ynghylch y newidiadau a wnaethpwyd yn y Datganiad diwygiedig, gallwch apelio gerbron Tribiwnlys Anghenion Addysgol Arbennig Cymru.