Archive for “Awst, 2020”

Canllawiau ar gyfer cefnogi dysgwyr sy’n agored i niwed a dan anfantais

Mae Llywodraeth Cymru wedi datblygu Canllawiau ar gyfer cefnogi dysgwyr sy’n agored i niwed a dan anfantais

Mae’r canllawiau hyn yn darparu cyngor ac yn gosod disgwyliadau mewn perthynas â chymorth i ddysgwyr sy’n agored i niwed a dan anfantais ar gyfer amrywiaeth o senarios i awdurdodau lleol, ysgolion a lleoliadau (sy’n cynnwys canolfannau dysgu a dysgu seiliedig ar waith), ynghyd ag ymarferwyr ac asiantaethau partner

At ddiben y canllawiau hyn, mae diffiniad eang o ddysgwr sy’n agored i niwed a dan anfantais wedi’i fabwysiadu. Mae’n cynnwys dysgwyr sydd yn un neu fwy o’r grwpiau canlynol, ond nid yw’n gyfyngedig iddynt:

  • dysgwyr sydd ag anghenion addysgol arbennig (AAA) 
  • dysgwyr o grwpiau lleiafrifoedd ethnig sydd â Chymraeg neu Saesneg fel iaith ychwanegol (CIY/SIY)
  •  plant sydd â phrofiad o ofal, gan gynnwys plant sy’n derbyn gofal 
  •  dysgwyr sy’n derbyn addysg heblaw yn yr ysgol (EOTAS)
  •  plant ffoaduriaid a cheiswyr lloches 
  •  plant Sipsiwn, Roma a Theithwyr
  •  dysgwyr sy’n gymwys i gael prydau ysgol am ddim
  •  gofalwyr ifanc
  •  plant sy’n wynebu risg o niwed, camdriniaeth neu esgeulustod

Mae’r canllawiau yn ategu’r rhai a geir yn y Canllawiau gweithredol ar gyfer ysgolion a lleoliadau o dymor yr hydref a’r Canllawiau ar ddysgu mewn ysgolion a lleoliadau o dymor yr hydref. Felly, dylid darllen y canllawiau hyn ochr yn ochr â’r fersiynau diweddaraf o’r canllawiau gweithredol a’r canllawiau dysgu.

Mae’r canllawiau’n cynnwys gwybodaeth fanwl am baratoadau o fis Medi 2020, gan gynnwys canllawiau gweithredol a gwybodaeth am baratoi ar gyfer dull dysgu pellach wedi’i gloi neu ei gymysgu pe bai angen gwneud hynny.

Anghenion Addysgol Arbennig

Yn wahanol i Loegr, dewisodd Llywodraeth Cymru beidio â defnyddio pwerau brys i newid y gyfraith ar anghenion addysgol arbennig yng Nghymru er mwyn llacio dyletswyddau statudol awdurdodau lleol mewn perthynas ag anghenion addysgol arbennig (AAA).

Nid yw dyletswyddau statudol awdurdodau lleol, mewn perthynas ag AAA yng Nghymru, wedi newid.

Mae dyletswyddau awdurdodau lleol sy’n deillio o Ddeddf Addysg 1996 a Rheoliadau Addysg (Anghenion Addysgol Arbennig) (Cymru) 2002 mewn grym o hyd, ac mae Cod Ymarfer Anghenion Addysgol Arbennig Cymru 2002 yn dal i fod yn gymwys.   Mae’r Cod yn canolbwyntio ar ddileu rhwystrau i gyfranogiad a dysgu. Mae’n rhoi cyngor ymarferol i awdurdodau lleol, ysgolion a gynhelir, lleoliadau blynyddoedd cynnar ac eraill ar gyflawni eu dyletswyddau statudol i nodi ac asesu anghenion addysgol arbennig dysgwyr, a darparu ar eu cyfer.  

Datganiadau AAA

Mae gan yr awdurdod lleol ddyletswydd o hyd i drefnu’r ddarpariaeth addysgol arbennig a nodir yn datganiadau AAA.  

Mae’n rhaid i anghenion dysgwyr sydd â datganiadau AAA barhau i gael eu diwallu.

Mae’n rhaid i awdurdodau lleol sicrhau y caiff y ddarpariaeth addysgol arbennig a nodir yn y datganiad ei bodloni gan yr ysgol neu’r lleoliad.

Mae’n bosibl bod gweithwyr proffesiynol perthynol i iechyd, megis therapyddion lleferydd ac iaith, ffisiotherapyddion a therapyddion galwedigaethol, wedi bod yn defnyddio Gwasanaeth Ymgynghori Fideo GIG Cymru yn hytrach na chyfarfod â chleientiaid wyneb yn wyneb yn ystod y cyfyngiadau symud. 

Fodd bynnag, dylai’r cymorth hwn allu cael ei ddarparu wyneb yn wyneb eto o fis Medi 2020 yn amodol ar asesiad risg priodol. Gall ysgol neu leoliad y dysgwr ddarparu gwybodaeth benodol am gynorthwywyr addysgu/cymorth a therapyddion sydd ar gael.  

Mae’n rhaid i awdurdodau lleol, ysgolion a lleoliadau barhau i sicrhau bod anghenion unigol dysgwyr yn cael eu hystyried yn llawn.  

Wrth benderfynu ar gamau dilynol priodol, gan gynnwys cyngor, cymorth ac arweiniad, anghenion dysgwyr unigol fydd y brif ystyriaeth o hyd.  Mae’n rhaid i ddarpariaeth fod yn seiliedig ar anghenion unigol hefyd.  Nid yw’n briodol defnyddio polisïau cyffredinol.

Mae’n rhaid i awdurdodau lleol, ysgolion a lleoliadau sicrhau nad ydynt yn atal ymweliadau gan weithwyr proffesiynol a allai fod yn fuddiol i ddysgwyr sydd ag AAA. Gallai gwneud hynny dorri dyletswyddau AAA statudol.

Mae disgwyliad clir y dylai gwasanaethau i ddysgwyr sydd ag AAA gael eu cynnal.  

Adolygu’r datganiad AAA

Nid yw’r ddyletswydd ar awdurdodau lleol i adolygu datganiadau AAA wedi newid. Caiff datganiadau AAA eu hadolygu o leiaf unwaith y flwyddyn.

Y broses ar gyfer cynnal asesiadau statudol o AAA

Mae dyletswyddau awdurdodau lleol ac ysgolion a lleoliadau mewn perthynas ag asesiadau statudol ar waith o hyd ynghyd â’r amserlenni.

Dysgwyr sydd â chynlluniau datblygu unigol neu gynlluniau addysg unigol a darpariaeth addysgol arbennig

Nid yw’r system anghenion dysgu ychwanegol (ADY) newydd, sy’n cynnwys llunio cynlluniau datblygu unigol ar gyfer dysgwyr sydd ag anghenion dysgu ychwanegol, mewn grym eto. Mae rhai awdurdodau lleol ac ysgolion a lleoliadau wedi dechrau defnyddio cynlluniau datblygu unigol, ond nid yw’r gofynion statudol sy’n ymwneud â nhw yn gymwys eto. Fodd bynnag, mae rhai awdurdodau lleol wedi llunio cynlluniau datblygu unigol gyda chytundeb rhieni/gofalwyr. 

Os nad oes gan ddysgwyr datganiadau AAA, dylai fod ganddynt gynllun addysg unigol.    Dylai cynlluniau addysg unigol a chynlluniau datblygu unigol amlinellu anghenion y dysgwr a pha gamau y dylai’r ysgol eu cymryd i ddiwallu’r anghenion hynny.   Mae’n rhaid i gorff llywodraethu ysgol brif ffrwd a gynhelir wneud pob ymdrech i sicrhau bod y ddarpariaeth addysgol arbennig sy’n ofynnol ar gyfer dysgwr sydd ag AAA

Darpariaeth seibiant i ddysgwyr sydd ag AAA

Mae enghreifftiau lle mae ysgolion a lleoliadau arbennig a gynhelir wedi cynyddu ac ehangu eu darpariaeth seibiant. Mae’n bwysig bod yr awdurdod lleol yn darparu gwybodaeth glir am argaeledd darpariaeth seibiant yn ystod y cyfnod hwn.

Hawl i apelio yn erbyn penderfyniad ynghylch AAA

Mae gan rieni/gofalwyr a dysgwyr yr un hawl i apelio o hyd. Yn y lle cyntaf, dylai rhieni/gofalwyr geisio datrys pryderon yn uniongyrchol gyda’r ysgol a/neu’r awdurdod lleol. Mae’n ofynnol i awdurdodau lleol wneud trefniadau ar gyfer gwasanaethau partneriaeth rhieni. Mae’r rhain yn rhoi cyngor a gwybodaeth i rieni/gofalwyr mewn perthynas ag AAA. Yn ogystal, mae’n rhaid i awdurdodau lleol wneud trefniadau ar gyfer gwasanaethau osgoi a datrys anghytundeb a gwasanaethau eirioli annibynnol. Dylai rhieni/gofalwyr wybod am y rhain. Gall rhieni/gofalwyr a dysgwyr sydd â hawl i apelio i Dribiwnlys Anghenion Addysgol Arbennig Cymru (TAAAC) apelio o hyd             

Tribiwnlys Anghenion Addysgol Arbennig Cymru (TAAAC) 

Mae’n ymdrin ag apeliadau yn erbyn penderfyniadau penodol am blentyn a pherson ifanc a’i addysg. Mae hefyd yn ymdrin â honiadau o wahaniaethu a thriniaeth annheg mewn ysgol yn ymwneud ag anabledd.  

Nid yw swyddogaethau statudol TAAAC wedi cael eu diwygio gan Ddeddf y Coronafeirws 2020


Cynnwys cysylltiedig/perthnasol

Canllawiau gweithredol ar gyfer ysgolion a lleoliadau o dymor yr hydref (fersiwn 2),

Newidiadau allweddol i’r ddogfen

  • Y sefyllfa ddiwygiedig ar warchod yn dilyn cyhoeddiad y Prif Swyddogion Meddygol i roi’r gorau i warchod dros dro o 16 Awst ymlaen.
  • Canllawiau ar gludiant ysgol i ddarparu mwy o eglurder.
  • Manylion diwygiedig am fwyd mewn ysgolion a threfniadau arlwyo er mwyn rhoi mwy o eglurhad.
  • Cyngor hunan-ynysu a chyngor ar Brofi, Olrhain, Diogelu wedi’i ddiweddaru i adlewyrchu bod hunan-ynysu wedi newid o 7 i 10 diwrnodunol â’r DU.